Ashwagandha czyli Indyjski żeń-szeń. Wszystko co warto o niej wiedzieć

Ashwagandha – sekret medycyny ajuwerdyjskiej

Ashwagandha (Withania somnifera) to szalenie popularna w ostatnim czasie roślina będąca jednym z filarów medycyny ajuwerdyjskiej. Ten pochodzący z Indii system medycyny alternatywnej cieszy się w ostatnich latach ogromną popularnością w krajach zachodnich, w tym także w Polsce. Dostarcza ona wszechstronnej wiedzy o zdrowiu fizycznym i duchowym. Tajemnicza nazwa pochodzi od sanskryckich słów Ajus (życie) i Veda (wiedza, nauka). Ajuwerdyjski system medycyny oparty jest w dużej mierze na roślinach, których dobroczynne właściwości wykorzystywane są w leczeniu chorób ciała i duszy. Jedną z nich jest właśnie Ashwagandha.

Ashwagandha funkcjonuje także pod nazwami indyjski żeń-szeń lub witania ospała, jednak jej dosłowne tłumaczenie oznacza “zapach konia”. Jest to pochodząca z Azji roślina, która zaliczana jest do adaptogennych. Oznacza to, że wpływa pozytywnie na takie aspekty naszego organizmu jak odporność na stres czy przykre konsekwencje zmęczenia. Działa także na obszar układu nerwowego i immunologicznego. Według wielu zwolenników tej rośliny posiada ona bardzo dużo dobroczynnych właściwości, które sprawiają, że doskonale wpływa na ogólną kondycję naszego organizmu.

Właśnie dlatego sproszkowane ekstrakty z korzenia witani ospałej stosowane są w wielu różnego rodzaju suplementach diety. Ze względu na dużą popularność tych środków wiele osób zastanawia się, czy faktycznie są one skuteczne. W jaki sposób działają i czy mogą być stosowane przez wszystkich?

Ashwagandha – dobroczynne właściwości

Witania ospała to roślina, która wywodzi się z dalekiego wschodu, szczególnie zaś z terenów Indii. W tamtych rejonach jest ona niemal tak popularna jak żeń-szeń w medycynie chińskiej. Jej dobroczynne właściwości doceniano w medycynie ludowej od tysięcy lat, a działanie Ashwagandhy jest tak szerokie, że suplementy z jej dodatkiem polecane są na wiele różnych schorzeń i przypadłości – od cukrzycy przez problemy hormonalne aż po zaburzenia erekcji i niepłodność. Reputacja tej niezwykłej rośliny wynika nie tylko z tradycji medycyny alternatywnej. Wiele jej dobroczynnych aspektów zostało potwierdzonych badaniami naukowymi.

Za surowiec nadający się do zażywania uznawane są niemal wszystkie części rośliny – szczególnie zaś owoce oraz korzeń. Dobroczynne właściwości Ashwagandhy wynikają z obecności w tej roślinie kilku ważnych związków, spośród których największe znaczenie mają witanolidy oraz glikowitanolidy. Te ostatnie wykazują działanie adaptogenne, a pierwsze działają przeciwnowotworowo oraz przeciwbakteryjnie. Dzięki nim Ashwagandha stosowana jest w celach poprawienia ogólnej kondycji i witalności organizmu. Pomaga wzmocnić siły fizyczne oraz poprawia zdolności umysłowe, dlatego jej zastosowanie jest niezwykle szerokie.

Ashwagandha na obniżenie stresu

Suplementy zawierające w sobie wyciąg z Ashwagandhy bardzo często stosowane są w celu wzmocnienia koncentracji oraz odporności psychicznej. Wiele osób jednak zastanawia się na czym polega tego typu działanie oraz czy jest ono potwierdzone naukowo. Sceptycy mogą jednak czuć się uspokojeni, ponieważ antystresowe działanie indyjskiego żeń-szenia jest potwierdzone badaniami naukowymi. Obecność w jej korzeniu licznych glikowitanolidów sprawia, że Ashwagandha ma działanie wzmacniające koncentrację, pobudzające receptory mózgowe oraz antystresowe. Istnieją także potwierdzone działania antydepresyjne. Stosowanie suplementów z tą rośliną może przyczynić się do:

  • redukcji stresu oraz zmniejszenia niepokoju
  • redukcji poziomu kortyzolu
  • łatwości zasypiania oraz poprawa jakości snu

Preparaty oparte na wyciągu z witanii ospałej polecane są osobom zmagającym się z obniżeniem nastroju, przygnębieniem, stanami lękowymi czy nerwicą. Oczywiście należy pamiętać, że suplementy nie są w stanie zastąpić leczenia farmakologicznego, mogą natomiast znacząco je wspomóc. Wpływ rośliny na układ neurologiczny może być jednak o wiele szerszy. Obecnie trwają badania nad wpływem Ashwagandhy na leczenie choroby Alzheimera. Eksperymenty przeprowadzane na szczurach wskazują, że wyciąg z tej rośliny może zredukować zwłóknienia w mózgu chorego nawet o pięćdziesiąt procent. Daje to bardzo pozytywne perspektywy.

Ashwagandha na niepłodność

Preparaty stworzone na bazie Ashwagandhy są bardzo często stosowane wspomagająco w leczeniu niepłodności u mężczyzn. Ma to związek z faktem, że roślina ta wpływa na poprawę jakości nasienia. Działanie to zostało potwierdzone badaniami naukowców z indyjskiego Chhatrapati Shahuji Maharaj Medical University. Z przeprowadzonych eksperymentów wynika, że ekstrakt z żeń-szenia indyjskiego zwiększa liczbę plemników oraz poprawia ich ruchliwość. Może to stanowić wartościową pomoc w leczeniu problemów z płodnością.

Warto także wspomnieć o tym, że Ashwagandha jest rośliną, która pobudza wytwarzanie testosteronu, dlatego wiele osób uważa, że ma ona dobroczynny wpływ na podwyższenie libido i pomaga na problemy z osiągnięciem erekcji.

Ashwagandha na odchudzanie

Preparaty oparte na wyciągach z Ashwagandhy bardzo często stosowane są przez osoby, które pragną zrzucić dodatkowe kilogramy. Na czym polega działanie tej rośliny w kontekście utraty wagi? Przede wszystkim Ashwagandha bardzo istotnie wspiera wydajność treningów. Zwiększa  siłę wyjściową i efektywność a przy okazji zapobiega także rozkładowi tkanki mięśniowej. Jak widać żeń-szeń indyjski jest doskonałym wsparciem dla osób aktywnych, które przy odchudzaniu się, stosują dobrze zaplanowaną aktywność fizyczną.

Ashwagandha na problemy hormonalne

Istnieją także dowody na to, że wyciągi z Ashwagandhy pomagają w borykaniu się z problemami z tarczycą, szczególnie w przypadku kobiet. Wynika to z faktu, że roślina ta stymuluje produkcję tyroksyny co znacząco wpływa na wzrost stężenia hormonów tarczycy. Może być to bardzo pomocne u osób borykających się z chorobą Hashimoto.

Ashwagandha a cukrzyca

Bardzo ciekawym przykładem zastosowania Ashwagandhy jest jej wpływ na zmniejszanie poziomu cukru we krwi oraz hemoglobiny glikowanej. Ponadto zwiększa wrażliwość na insulinę co ma bardzo duże znaczenie dla osób cierpiących na cukrzycę typu drugiego. Badania przeprowadzane na gryzoniach wykazały, że roślina ta ma bardzo pozytywny wpływ na regulowanie problemów z cukrem.

Ashwagandha a odporność organizmu

Osoby, które cierpią na chroniczne obniżenie odporności również powinny sięgnąć po suplementy diety oparte na wyciągach z żeń-szenia indyjskiego. Badania wykazały bowiem, że Ashwagandha wpływa pozytywnie na aktywność tak zwanych komórek NK (natural killer). Kiedy ich aktywność w organizmie jest niska zaczynamy cierpieć na przeziębienia a nasza odporność spada. Komórki NK atakują i niszczą niebezpieczne dla zdrowia wirusy i bakterie. Właśnie dlatego Ashwagandha jest specyfikiem polecanym szczególnie osobom, które cierpią na obniżenie odporności. Nie ma jednak przeciwwskazań do przyjmowania jej profilaktycznie podczas trwania sezonu jesienno – zimowego.

Ashwagandha – jak przyjmować?

Ze względu na powszechnie panującą modę na medycynę ajuwerdyjską na rynku znajduje się bardzo wiele preparatów zwierających w sobie sproszkowany wyciąg z Ashwagandhy. Wybór jest tak duży, że bardzo wiele osób zastanawia się, w jakiej formie powinno się przyjmować te suplementy tak, aby jak najlepiej działały one jak najlepiej na nasz organizm. Przede wszystkim warto rozważyć kilka kwestii oraz kryteriów, które powinniśmy wziąć pod uwagę podczas wybierania najlepszego dla nas suplementu diety z żeń-szeniem indyjskim.

Przede wszystkim warto zastanowić się, czy w naszym przypadku lepiej sprawdzi się proszek, czy tabletki. W tej kwestii wszystko bowiem zależy od indywidualnego gustu, naszej wygody i czasu, który możemy przeznaczyć na suplementacje. W tabletkach i kapsułkach znajduje się sproszkowany ekstrakt z Ashwagandhy a ich przyjmowanie jest niezwykle proste i szybkie. Nieco inaczej sprawy mają się w przypadku proszku, który wymaga od nas zagotowania i przygotowania odpowiedniego wywaru. Zajmuje to nieco więcej czasu i zaangażowania.

Bardzo istotną kwestią jest zwrócenie uwagi na standaryzację wybranego przez nas preparatu na zawartość witanolidów. Ich zawartość powinna przekraczać 2,5 procent. Informacje o tym zwykle są zaznaczone na opakowaniu. Jeżeli ich tam nie ma możemy śmiało uznać, że środek nie jest wart naszej uwagi ani pieniędzy.

Każdy preparat, który zawiera w sobie wyciąg z żeń-szenia indyjskiego powinien być przez nas stosowany wyłącznie w zgodzie z zaleceniami producenta. Warto również pamiętać o tym, że suplementacja wyciągiem z tej rośliny należy do długotrwałych. Powinniśmy nastawić się przynajmniej na osiem tygodni regularnego spożywania preparatów. Po tym czasie należy zrobić około miesięczną przerwę i rozpocząć suplementowanie od nowa.

Ashwagandha – dla kogo?

Witania ospała to roślina, której dobroczynne właściwości są bardzo szerokie. Właśnie dlatego zażywana jest przez bardzo wiele osób, które czerpią z niej zupełnie różne korzyści. Suplementy oparte na wyciągu z Ashwagandhy bardzo często polecane są osobom ćwiczącym na siłowni i prowadzącym bardzo aktywny styl życia. Jej działanie wspiera intensywne treningi, ponadto zapobiega rozkładowi tkanki mięśniowej i wspiera spalanie tłuszczu. To idealne wsparcie dla osób, które pragną zrzucić dodatkowe kilogramy z pomogą dobrze zaplanowanych treningów.

Ashwagandha to także doskonałe rozwiązanie dla osób, które pracują umysłowo, a ich styl życia wymaga nieustannego skupienia. Wyciąg z tej rośliny łagodzi stres, wspiera skupianie się i działa kojąco na układ nerwowy. Redukuje także stres i lęki, dzięki czemu jest idealny dla tych z nas, którzy w pracy często narażeni są na obciążające psychicznie sytuacje.

Wyciąg z Ashwagandhy wspiera leczenie depresji i nerwicy. Jest doskonałym suplementem diety osób chorujących na cukrzycę oraz chorobę Hashimoto. Wspiera także układ immunologiczny, dlatego jest bardzo polecany w sezonie grypowym oraz na co dzień dla osób, które cierpią na problemy z odpornością.

Ze względu na to, że Ashwagandha uważana jest za skuteczny stymulator testosteronu, bywa często stosowana przez mężczyzn. Wzmacnia libido i pomaga w budowie masy mięśniowej. Jednak ze względu na szerokie zastosowanie roślina to może być stosowana przez wszystkich, niezależnie od wieku i płci.

Ashwagandha – przeciwwskazania

Chociaż preparaty oparte na wyciągu z Ashwagandhy są bardzo popularne i pomocne w wielu problemach, musimy zdawać sobie sprawę z tego, że istnieje kilka przeciwwskazań do ich stosowania. 

Przede wszystkim z zażywania suplementów powinny zrezygnować kobiety w ciąży oraz te karmiące piersią. Jest to bardzo istotne, ponieważ badania wskazują, że wyciąg z tej rośliny może mieć pewnego rodzaju właściwości poronne. Nie ma żadnych dowodów na to, że tego typu suplementy są bezpieczne dla dzieci, dlatego nie zaleca się podawania ich najmłodszym. 

Ze względu działanie Ashwagandhy stymulujące wyrzut hormonów tarczycy w przypadku osób mających z nią problemy zaleca się wcześniejszą konsultację z lekarzem. Konsultacji tej powinny zasięgnąć także osoby cierpiące na wrzody żołądka. Roślina ta może bowiem podrażniać błonę śluzową żołądka.

Ashwagandha – skutki uboczne

Wiele osób z pewnościa zastanawia się czy Ashwagandha oraz suplementy diety zawierające wyciąg z tej rośliny powodują jakieś skutki uboczne. Należy zaznaczyć, że suplementy stsoowane zgodnie ze wskazaniem producenta nie powinny powodować żadnych poważnych działań niepożądanych. Największe problemy mogą one w obszarze tarczycy, ponieważ u niektórych osób może wystąpić jej nadczynność. Ponadto niewielka ilość przyjmujących uskarża się na różnego rodzaju dolegliwości skórne, świąd czy pieczenie.

Warto wspomnieć także o tym, że Ashwagandhy nie powinno się łaczyć z alkoholem. Ze względu na swoje działanie może ona bowiem wzmagać efekty kaca.

Ashwagandha z innymi lekami

Do tej pory nie ma wiarygodnych badań dotyczących tego, w jaki sposób suplementy diety oparte na wyciągach z Ashwagandhy wchodzą w interakcje z różnymi innymi ziołami oraz lekami. Mimo wszystko jeżeli jednak stosujemy przewlekle jakiś rodzaj leków, warto skonsultować się z lekarzem przed rozpoczęciem suplementacji żeń-szeniem indyjskim. Jest to szczególnie wskazane w przypadku pewnych grup leków, a mianowicie: 

  • uspokajających z grupy benzodiazepin – w połączeniu z nimi Ashwagandha może powodować nadmierną senność
  • leków immunosupresyjnych – Ashwagandha może obniżać ich działanie
  • leków przeciwcukrzycowych – w połączeniu z nimi Ashwagandha może nasilać efekt hipoglikemiczny
  • leków na nadciśnienie – Ashwagandha może obniżać ciśnienie krwi, dlatego podczas jej stosowania powinniśmy poświęcić nieco więcej czasu na jego regularne pomiary
  • leków na tarczycę – Ashwagandha ma możliwość nasilania wytwarzania endogennych hormonów tarczycy

Naukowcy przeprowadzili wiele badań dotyczących tego, w jaki sposób Ashwagandha wchodzi w interakcje z innymi ziołami o działaniu adaptogennym. Spośród nich wymienić można na przykład bakopa czy żeń-szeń. Obecnie na rynku możemy spotkać preparaty, które stanowią skuteczne połączenia adaptogenów. Wzmacniają one nawzajem swoje działanie. 

Nie ma obecnie badań dotyczących tego w jaki sposób Ashwagandha wchodzi w rekacje z innymi ziołami. 

Ashwagandha – dawkowanie

Tak samo jak w przypadku wszystkich innych suplementów diety, także preparaty zawierające ekstrakt z Ashwagandhy powinny być stosowane w odpowiednich dawkach. Pamiętajmy o tym, aby przed rozpoczęciem suplementacji dokładnie zapoznać się z ulotką dołączoną do opakowania i zasadami sugerowanymi przez producenta.

Witania ospała powinna być przyjmowana w postaci suplementu dwa razy na dobę. Dawka zależna jest od tego, w jakiej postaci przyjmujemy suplement. Jeżeli zdecydowaliśmy się na proszek, musimy spożądzić z niego odpowiedni wywar. Wykonuje się go z jednej lub dwóch łyżeczek sproszkowanego korzenia lub liści żeń-szenia indyjskiego. Jeżeli jednak korzystamy ze standaryzowanego ekstraktu w postaci kapsułki lub tabletki spożywajmy od 300 do 500 miligramów.

Tradycje medycyny ajuwerdyjskiej stają się z czasem coraz bardziej popularne w naszym kraju. Preparaty i suplementy diety z wyciągiem z Ashwagandhy zażywane są przez wiele osób, które chcą skorzystać z dobrodziejstw indyjskiej medycyny naturalnej. Warto jednak wspomnieć o tym, że ekstrakty z Ashwagandhy są polecane nie tylko przez specjalistów od leczenia alternatywnego, ale także przez lekarzy. Bardzo szerokie dobroczynne działanie żeń-szenia indyjskiego zostało udowodnione przez naukowców. Dzięki temu możemy mieć pewność, że ich stosowanie to nie tylko przejaw mody, która przeminie z czasem. Suplementy z ekstraktem z Ashwagandhy są skuteczne – wspomagają naszą odporność, pomagają zrzucić zbędne kilogramy oraz działają pomocniczo w leczeniu depresji. To niemal idealne środki na dzisiejsze czasu – wzmacniają siły witalne, pomagają się skupić i sprawiają, że nasze życie staje się zdrowsze i o wiele lepiej zbilansowane. Zdecydowanie warto dać im szansę.

mgr. inż. Jacek Przybylski
Studia inżynierskie ukończyłem w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie na Wydziale Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji oraz studia podyplomowe z Poradnictwa Żywieniowego i Dietetycznego. Tytuł magistra dietetyki uzyskałem w Krakowskiej Wyższej Szkole Promocji Zdrowia o specjalizacji dietetyka kliniczna. Swoją praktykę opieram się na specjalistycznej literaturze i pracach popartych badaniami naukowymi. Dietetyka to nie tylko moja praca, ale przede wszystkim pasja i nierozłączny element mojej codzienności.