Czym są kalorie i jak wpływają na nasze ciało?

Słowo kalorie jest znane dla każdej osoby, nawet tych, którzy nie interesują się światem fitness. Kalorie to inaczej ilość dostarczanej energii ze spożywanych posiłków i napoi. Inaczej mówiąc, jest to jednostka określająca jak dużo zjedliśmy.

Wszystko, co spożywamy, dostarcza naszemu ciału energię, a jej ilość jest zależna od tego, co zjemy. Każde zapakowane jedzenie, które kupiliśmy w sklepie będzie posiadać swoją tabelę kaloryczności, informująca jakie wartości odżywcze dostarczymy naszemu ciału i ile kalorii przyswoimy.

Jak bardzo liczą się kalorie?

Bez dostarczania energii naszemu organizmowi, nie jest możliwe zachowanie podstawowych funkcji życiowych, dlatego nie powinno się lekceważyć spożywania odpowiedniej ilości kalorii.

Jeśli znacznie ograniczymy jedzenie, nasze ciało dostosuje się do tych warunków, ale dłuższe przebywanie na diecie niskokalorycznej wiąże się z poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi. Komórki zaczną obumierać, organy przestaną funkcjonować, a wraz z nimi wszystkie nasze układy organizmu.

Pokazuje to, że kalorie są dla nas bardzo ważne. Bez nich nie przeżyjemy – potrzebujemy ich.

Co się stanie, jeśli dostarczamy za mało energii?

Jeśli dostarczamy mniej kalorii niż potrzebujemy, nie obejdzie się to bez skutków. Przede wszystkim, pojawi się uczucie osłabienia.

To nie jedyne konsekwencje, jest ich wiele. Nie liczy się, czy niska podaż kalorii jest spowodowana twoją decyzją, brakiem apetytu czy chorobą – skutki są takie same dla każdego. Jedzenia nie powinno się lekceważyć.

4 skutki nieprawidłowego jedzenia to na przykład:

  • Zmęczenie

Kaloria to jednostka energii. Jeśli nie dostarczamy ich wystarczająco, będziemy się czuć zmęczeni. W ten sposób nasze ciało informuje nas, ze brakuje mu potrzebnego „paliwa” i potrzebuje pożywienia. W celu zapewnienia naszemu ciału potrzebnej energii do wykonywania podstawowych czynności, należy dostarczyć tyle kalorii, ile wynosi nasze PPM (Podstawowa Przemiana Materii). Dla większości będzie to ponad 1000 kalorii dziennie, jednak należy pamiętać, że wysiłek fizyczny i psychiczny zwiększa zapotrzebowanie do ponad 2000 kalorii, dlatego bardziej zapracowani potrzebują zjeść więcej. Jedzenie poniżej swojej wartości PPM wywoła uczucie zmęczenia i osłabienia.

  • Wypadanie włosów

Do wzrostu i utrzymania zdrowia swoich włosów, należy zapewnić odpowiednią ilość witamin. Jeśli wypadanie włosów odchodzi od normy i pozostają one na grzebieniu, należy sprawdzić, czy jemy wystarczającą ilość jedzenia bogatego w kalorie. Witaminy i składniki, które są podstawą dobrej kondycji włosów są dostarczane wraz z pożywieniem. Jeśli spożywamy małą ilość kalorii – pojawią się niedobory, które powodują problemy zdrowotne.

  • Niska temperatura ciała

Po zjedzeniu kalorie są spożytkowane podczas procesu metabolizmu, dostarczając składniki w celu zachowania homeostazy, w tym utrzymania temperatury ciała. W sytuacji niedoboru energii, ciało stara się zapewnić odpowiednie warunki, skupiając się na zapewnieniu podstawowych funkcji życiowych. Jeśli jednak niedobór jest zbyt duży i trwa zbyt długo, nasz metabolizm zaczyna spowalniać, przestając generować odpowiednie ciepło i powodując, że temperatura ciała spada.

  • Problemy z wypróżnianiem

Wraz z niedoborem jedzenia proces wypróżniania może okazać się problemem – brak odpowiedniej ilości błonnika niekorzystnie wpływa na układ pokarmowy. Może to doprowadzić do zaparć (oddawania stolca tylko 3 lub mniej razy tygodniowo), które zdecydowanie nie uchodzą za przyjemne. Jeśli dostarczasz za mało kalorii, ilość oddawanego stolca może spaść nawet poniżej dwóch razy tygodniowo, co jest niezdrowe i może doprowadzić do komplikacji zdrowotnych.

Nie powinno się jeść mniej, niż potrzebuje nasze ciało. Odchudzanie takim sposobem to zły pomysł, lepsze jest wprowadzenie zdrowego jedzenia do diety i regularnego wykonywania ćwiczeń. Jest to o wiele efektywniejsze i nie powoduje problemów ze zdrowiem.

Jak kontrolować ilość spożywanych kalorii?

Aby sprawdzić ilość kalorii spożywanego jedzenia, wystarczy spojrzeć na opakowanie – tabela kaloryczna powie nam, ile produkt dostarczy nam energii. Spożywanie wymaganych minimalnie 1000 kalorii dziennie i dbanie o swoje zdrowie wymaga trochę więcej, jednak za pomocą tych porad stanie się to o wiele łatwiejsze:

  • Zawsze sprawdzaj wartości odżywcze jedzenia

Na większości produktów producenci umieszczają informacje odnośnie ilości makroskładników i witamin, które pomagają ustalić wartość zdrowotną pożywienia. Po zbadaniu tych informacji łatwiej jest zdecydować, czy warto jest kupić produkt lub może lepiej poszukać zdrowszych propozycji, które pomogą dostarczyć odpowiednią ilość kalorii i dostarczyć potrzebnych składników.

  • Sprawdź ilość węglowodanów, białka i tłuszczy

Kalorie są również zależne od ilości makroelementów w jedzeniu . Gram cukrów dostarczy tyle samo, co gram białka (4 kalorie), lecz przeważnie w produktach jest więcej węglowodanów niż innych składników, dlatego duża ilość kalorii pochodzi właśnie z nich, natomiast białko zwiększa uczucie sytości, co pomaga ograniczyć spożywanie zbyt dużej ilości kalorii. Gram tłuszczy zapewnia aż 9 kalorii, co sprawia, że jest najbardziej kalorycznym składnikiem pożywienia.

  • Oblicz kalorie używając informacji o ilości makroskładników

Kalorie jedzenia można obliczyć na samej podstawie ilości gramów węglowodanów, białka i tłuszczy. Jeśli produkt ma 10 gram białka, 15 gram tłuszczu i 25 gram węglowodanów, to taki produkt ma 275 kalorii. Ten sposób pomaga dowiedzieć się dokładnej ilości kalorii porcji (nie zawsze ta informacja jest podana, może być tylko informacji o dostarczanej energii ze 100 gram) oraz zachować odpowiednią proporcję makroskładników w ciągu dnia.

Do profesjonalnego obliczenia ilości kalorii w jedzeniu służy kalorymetr. Używa się go jednak na dużą skalę – potrzeba dużej ilości produktu, by obliczyć tę wartość.

Wiedza na temat własnego ciała, kalorii i ich wpływu na nasze funkcjonowanie i nasze zdrowie jest niezwykle cenna i zaleca się, by każdy poświęcił czas na naukę o tej dziedzinie. Zdrowsze ciało zwiększa jakość życia, a prawidłowe odchudzanie pomaga uniknąć komplikacji, które mogą zostać już do końca życia.

mgr. inż. Jacek Przybylski
Studia inżynierskie ukończyłem w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie na Wydziale Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji oraz studia podyplomowe z Poradnictwa Żywieniowego i Dietetycznego. Tytuł magistra dietetyki uzyskałem w Krakowskiej Wyższej Szkole Promocji Zdrowia o specjalizacji dietetyka kliniczna. Swoją praktykę opieram się na specjalistycznej literaturze i pracach popartych badaniami naukowymi. Dietetyka to nie tylko moja praca, ale przede wszystkim pasja i nierozłączny element mojej codzienności.